Page 73 - 46
P. 73
کتیبه
معماری دیروز
مشـهود اسـت .ترکیـب عملکـردی فضاهـا بـه گونـ های اسـت کـه مسـیر طبیعـی هـوا را ممکـن م یسـازند و تهویـ های غیرفعـال بـرای سـاکنان بنـا
عبـور حیوانـات باربـر ،محـل اسـتراحت مسـافران ،فضـای ذخیـره کالا و ایجــاد م یکننــد .همچنیــن پوشــش ســنگی کــف حیــاط و ایوا نهــا ،در
انبـار آذوقـه ،بـا فاصلـه و جداسـازی مناسـب طراحـی شـده تـا ه مزیسـتی
کاهـش دمـای سـطحی نقـش بسـزایی دارد.
بهداشـتی و ایمـن فراهـم شـود. جه تگیــری بنــا ب هنحــوی اســت کــه نــور جنو بشــرقی ب هخوبــی
از نظـر طراحـی نـور ،بـا وجـود نبـود پنجـره در دیوارهـا ،نـور از طریق در فص لهــای ســردتر بــه حیــاط و اتا قهــا م یتابــد ،درحال یکــه در
درگاههــای اصلــی و بازشــوهای ســقفی تأمیــن م یشــود .ایــن طراحــی فص لهــای گــرم ،ســایه ایوا نهــا و دیوارهــای قطــور ،خنکــی نســبی
هوشـمندانه ن هتنهـا از تابـش مسـتقیم آفتـاب جلوگیـری م یکنـد ،بلکـه
محیــط را حفــظ م یکننــد.
بـه حفـظ دمـای مناسـب در فضـا کمـک م یکنـد.
ساماندهی فضاها و کاربر یها
ترمیم و حفاظت
در اطــراف حیــاط ،مجموعــ های از اتا قهــا ب هصــورت قرینــه ،بــرای
بــا توجــه بــه شــرایط محیطــی و گــذر زمــان ،بخ شهایــی از ایــن اســکان مســافران و نگهــداری کالا طراحــی شــدهاند .ایــن اتا قهــا
بنــای ارزشــمند دچــار آســیب شــده اســت .ســازمان میــراث فرهنگــی ب هواســطه راهروهایــی کوتــاه یــا مســتقیم از ایوا نهــا دسترســی دارنــد
اســتان ســمنان طــی ســا لهای اخیــر اقــدام بــه مرمــت و بازســازی و هــر یــک دارای بخــار یدان ســنگی و طاقچ ههایــی بــرای وســایل
بخ شهایـی از قصـر بهـرام کـرده اسـت .نکتـه مهـم در ایـن بازسـاز یها، بودهانـد .در چهـار گوشـه بنـا ،فضاهایـی بـا مقیـاس بزر گتـر احتمـال ًا بـه
حفـظ اصالـت مصالـح و رو شهـای سـنتی سـاخت بـوده کـه مـورد توجـه کاربر یهایــی ماننــد آشــپزخانه ،اصطبــل یــا انبــار اختصــاص داشــت هاند.
کارشناســان و مرم تگــران قــرار گرفتــه اســت .ایــن اثــر در تاریــخ ۱۳ آ بانبـار سـنگی بزرگـی نیـز در یکـی از اضـاع داخلـی بنـا تعبیـه
اردیبهشــت ۱۳۵۴بــا شــماره ثبــت ۱۰۵۹ب هعنــوان یکــی از آثــار ملــی شـده کـه از طریـق کانالـی از چشـمه «سـفیدآب» تغذیـه م یشـده اسـت.
وجـود ایـن منبـع دائمـی آب ،در دل کویـر ،نقـش کلیـدی در رونـق و دوام
ایــران بــه ثبــت رسیدهاســت.
کاروانسـرا داشـته اسـت.
نتیج هگیری تزئینات و ظراف تها
کاروانسـرای قصـر بهـرام نـه تنهـا یـک میـراث فرهنگـی ارزشـمند، در حالـی کـه کاروانسـرای قصـر بهـرام فاقـد تزئینـات کاشـ یکاری
بلکـه نمـادی از دانـش معمـاری ایرانـی در مواجهـه بـا شـرایط سـخت یـا مقرنـ سکاری مرسـوم دوره صفویـه اسـت ،امـا زیبایـی آن بیشـتر در
اقلیمـی اسـت .طراحـی سـاختاری هوشـمندانه ،انتخـاب دقیـق مصالـح، تناسـب ابعـاد ،نظـم هندسـی ،دقـت سـن گچینی و سـادگی باشـکوه آن
شـیوههای نوآورانـه در تأمیـن آب و تهویـه و ترکیـب زیبایـی بـا کارآمدی، متبلــور شــده اســت .برخــی از ســن گها دارای نق شهــای ک مرنــگ یــا
ایـن بنـا را بـه الگویـی مناسـب بـرای مطالعـه ،حفاظـت و الها مگیـری ابــزار ســاده هســتند و قو سهــا بــا ظرافــت خاصــی اجــرا شــدهاند کــه
در پروژههـای معمـاری معاصـر تبدیـل کـرده اسـت .ضـرورت دارد کـه
بـا نـگاه علمـی و تخصصـی ،پژوه شهـای بیشـتری در زمینـه معمـاری نشـان از درک عمیـق مهندسـان آن دوره از تناسـبات سـازهای دارد.
ایـن اثـر انجـام شـود و تدابیـر حفاظتـی بیشـتری بـرای بقـای آن در نظـر
تحلیل ساختار فضایی
گرفتـه شـود. در معمـاری کاروانسـرای قصـر بهـرام ،تقـارن و نظـم فضایـی کامـ ًا
ســرا | فصلنامه تخصصی سازمان نظام مهندسی ساختمان استان سمنان 71
